سبک رازی

این سبک در زمان ظهور حکومت های کوچک در داخل ایران شکوفا شد . شهر ری محل ظهور این سبک و آبادترین شهر موجود در میان کشور های اسلامی بود و به عنوان ( عروس شهرهای اسلامی ) خوانده می شد . در این دوره بناها با کاربری های گوناگون ساخنه شد , مانند : مقبره ها , کاروانسراها , رباط ها , مساجد , میل و منارها و …
* ویژگی معماری سبک رازی :

* کاروانسراها و یا رباط : مکان های بین راهی که محل استراحت کاروانیان بود تا از گزند راهزنان در امان باشند 

* احداث میل ها و منارها : نماد های شهری بودند که کاروان در طول مسیر راه را گم نکنند , المان شهری بودند که معمولا” قبر احداث کننده منار در کنار آن قرار داشت .

* احداث آرامگاههای برجی : مقابر برجی شکل که شکل پلان آنها ۴ گوشه و ۵ و ۸ گوشی و دایره ای می باشد .

* تبدیل مساجد شبستانی به ۴ ایوانی

* تحول در سازه :

۱) استفاده از طاق ها و گنبد های تیر دار
۲) احداث انواع گنبد دو پوسته
۳) احداث گنبد رک
۴) ابداع انواع گوشه سازی

* تحول در تزئینات :

۱) استفاده از آجر پیش بر : آجرهایی که به فرم دلخواه ساخته شده و بعد در داخل کوره پخته می شود .

۲) استفاده از انواع کاشیکاری

الف ) کاشی کاری نگینی : استفاده محدود از کاشی در میان ردیف های آجر
ب  ) کاشی کاری معقلی : گره سازی در هم کاشی و آجر

۳) استفاده از گچ تراشی ( رنگ + گچ ) : ایجاد سطح و بعد قرار دادن الگو و برش زدن از سطح

* انواع گچ بری :

۱) شیر شکری  : برجستگی طرح از سطح زمینه کم است .
۲)   برجسته    : برجستگی طرح از سطح زمینه متوسط است .
۳)   برهشته    : برجستگی طرح از سطح زمینه زیاد است .
۴)      زبره       : برجستگی طرح از سطح زمینه ی زیاد و بدون سایدگی گوشه ها .

 

* معرفی آثار و بناهای به جای مانده از سبک رازی :

۱) مسجد جامع اصفهان : در دوره ی صفویان

۱) تبدیل شبستان های ستوندار به ایوان ( ۴ ایوانی )
۲) احداث گنبد خانه ها به نام نظام الملک و تاج الملک در روبروی هم دیگر
۳) در این بنا در زیر گنبد خانه مقیاس فرا انسانی است .
۴) ۴ صفه یا ایوان این مجموعه :*۱) صفه ی صاحب
*۲) صفه ی استاد
*۳) صفه ی شاگرد
*۴) صفه ی درویش

۲) گنبد قابوس ( گود قابوس بن وشمگیر ) : در گرگان قرار دارد این بنا میل راهنما بوده که مقبره ی سازنده خود نیز می باشد که بر روی یک تپه ی دست ساز قرار گرفته , نوع پوشش آن گنبد رک بوده و دو پوسته که ما بین دو پوسته صندوق چینی شده است .

۳) رباط شرف : کاروانسراها محل استراحت کاروان در میان جاده ها به طوری که امنیت کاروان در شبانه روز تامین شود . در جاده ی سرخس در مسیر مرو به بغداد ساخته شده است , دارای ۲ حیاط تو در تو می باشد . که تامین آب آن توسط آبروها است که نزولات جوی را به حوضچه ی سنگی هدایت و آنجا به آب انبار منتقل می کرد . ( درون گرایی , ۴ ایوانی , مصاح بوم آورد )

* از جمله بناهای ساخته شده ی دیگر در این دوره :

۱) گنبد سرخ مراغه : در آجر کاری

۲) گنبد کبود مراغه : در آجر کاری

۳) برج استوانه ای مراغه : در آجر کاری

۴) گور امیز اسماعیل سامانی در بخارا : (جزء اولین بناها که در بازه ی زمانی سبک خراسانی و رازی ساخته شده و تناسبات زیبا و انواع آجرکاری )

۵) مسجد جامع قزوین

۶) مسجد جامع زواره

۷) مسجد جامع اردستان : ( در دوره های مختلف تکمیل شد )

۸) مسجد جامع گلپایگان

۹) برج های خزقان : کاملا” مشابه است با :

۱) گور السیز —-> معمار ( محمد زنجانی )
۲) گور تکین —–> معمار ( ابوالمعالی محد بن زنجانی )

ویژگی های کلی سبک رازی :

۱) معماری : 

                        ۱ ) تنوع در کاربری
۲ ) پلان تبدیل به ۴ ایوانی شد
۳ ) درونگرایی
۴ ) اتصال نما به بنا
۵ ) مقیاس فر انسانی
۶ ) تناسبات زیبا

 

۲)نیارش ( سازه و مصالح )

۱) استفاده از انواع پوشش سقف ( چادری , کلنبر , چهر بخشی و … )
۲) استفاده از انواع طاق جناغی
۳) استفاده از انواع گنبد ( ناری , ترکین , شبدری و … )
۴) استفاده از مصالح مر غوب
۵) دقت بالا در ساخت و ساز
۶) استفاده از مصالح بوم آورد

۳) تزئینات ( آرایه )

۱) استفاده از انواع آجرکاری
۲) استفاده از آجر پیش بر
۳) استفاده از انواع گچ کاری
۴)استفاده از گچ تراش
۵) استفاده از آجر و کاشی
۶) استفاده بجا و مختصر از انواع تزئینات

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.